CÁC TÌNH HUỐNG LÂM SÀNG VÔ SINH NAM

CA 1.
“TINH DỊCH ĐỒ BÌNH THƯỜNG – VẪN KHÔNG CÓ CON”
Bệnh cảnh:
Nam 32 tuổi, vô sinh 2 năm
Tinh dịch đồ (2 lần): Mật độ: 35 triệu/mL. Di động: 45%. Hình dạng: 5%
Bác sĩ trước kết luận: “Không phải do nam”
Khám: Tinh hoàn: 12 mL hai bên (nhỏ). Varicocele độ II trái. FSH: 9.2 IU/L
Phân tích: Tinh dịch đồ không chứng minh khả năng sinh sản. FSH ↑ + tinh hoàn nhỏ → suy sinh tinh sớm. Varicocele có ý nghĩa
Chẩn đoán: Suy sinh tinh nhẹ + varicocele có triệu chứng
Xử trí: Varicocelectomy
Theo dõi tinh dịch đồ 3–6 tháng. Tránh TRT

Sai lầm: Tin “tinh trùng >15 triệu là bình thường”. Không khám tinh hoàn
⸻

CA 2.
AZOOSPERMIA – FSH CAO HAY THẤP?
Bệnh cảnh: Nam 34 tuổi, vô sinh nguyên phát. Tinh dịch đồ: không thấy tinh trùng. Thể tích tinh dịch: 2.5 mL
Xét nghiệm: FSH: 18 IU/L. LH: 12 IU/L. Testosterone: 310 ng/dL. Tinh hoàn: 6–8 mL
Phân tích: Azoospermia. FSH cao + tinh hoàn nhỏ → suy sinh tinh..... Không phải tắc nghẽn
Chẩn đoán: Non-obstructive azoospermia
Xử tri
-Tư vấn: Không phục hồi sinh tinh bằng thuốc. Micro-TESE + ICSI. Tránh mọi “thuốc bổ tinh trùng”
(Sai lầm: Cho clomiphene vô tội vạ . Hứa “uống thuốc sẽ có tinh trùng”)

⸻
CA 3.
AZOOSPERMIA NHƯNG FSH BÌNH THƯỜNG

Bệnh cảnh: Nam 36 tuổi. Azoospermia. Thể tích tinh dịch: 0.6 mL
Khám: Tinh hoàn: 18 mL hai bên. Mào tinh căng. Ống dẫn tinh sờ rõ
Nội tiết: FSH: 4.2 IU/L
Phân tích: Thể tích thấp. FSH bình thường. Tinh hoàn lớn → nghĩ tắc nghẽn
Chẩn đoán: Tắc ống phóng tinh (EDO)
Xử trí: TRUS ± hút túi tinh
TURED nếu phù hợp

Sai lầm: Chẩn đoán nhầm suy sinh tinh. Cho làm TESE không cần thiết
⸻

CA 4.
TINH HOÀN NHỎ, CAO GẦY – NHƯNG BỊ BỎ SÓT
Bệnh cảnh: Nam 28 tuổi. Cao 1m82, tay chân dài. Vú to nhẹ. Azoospermia
Xét nghiệm: Testosterone: 210 ng/dL. FSH: 26 IU/L. LH: 18 IU/L
Phân tích: Tinh hoàn nhỏ + gonadotropin cao. Hình thể gợi ý nhưng không đặc hiệu
Chẩn đoán: Klinefelter syndrome (47,XXY)
Xử trí: Karyotype xác nhận. Micro-TESE (≈50% có tinh trùng). Không dùng testosterone trước TESE
(Sai lầm: Cho TRT sớm → mất cơ hội sinh con. Nghĩ “chắc chắn không có tinh trùng”)
-------------

CA 5.
TINH DỊCH ÍT – KHÔNG SỜ THẤY ỐNG DẪN TINH

Bệnh cảnh: Nam 30 tuổi. Thể tích tinh dịch: 0.4 mL. Azoospermia
Khám: Không sờ thấy ống dẫn tinh 2 bên. Tinh hoàn bình thường
Phân tích: CBAVD. Sinh tinh thường bình thường
Chẩn đoán: CBAVD do đột biến CFTR
Xử trí: Xét nghiệm CFTR cho nam & nữ. ICSI với tinh trùng lấy phẫu thuật. Tư vấn di truyền bắt buộc
Sai lầm: Không xét nghiệm cho vợ. Bỏ sót nguy cơ con bị CF
---------------------

CA 6.
TESTOSTERONE THẤP – CÓ NÊN BÙ?

Bệnh cảnh: Nam 35 tuổi. Mệt mỏi, giảm ham muốn. T: 240 ng/dL, FSH: 2.1 IU/L. LH: 1.8 IU/L

Phân tích: Hypogonadotropic hypogonadism. Nếu cho TRT → vô sinh hoàn toàn

Xử trí: Clomiphene / hCG ± FSH . Theo dõi tinh trùng

Sai lầm: Dùng testosterone ngoại sinh. Không phân biệt TRT vs kích thích sinh tinh

⸻

CA 7. VARICOCELE NHẸ – CÓ NÊN MỔ?
Bệnh cảnh: Nam 29 tuổi. Varicocele độ I trái. Tinh dịch đồ bình thường. Vợ 24 tuổi, chưa khám
Phân tích: Varicocele chưa đủ chỉ định mổ. Chưa loại trừ yếu tố nữ
Xử trí: Theo dõi. Khám phụ khoa vợ. Tránh “mổ cho yên tâm”

Sai lầm: Mổ varicocele mọi trường hợp

------------------

CA 8. IDIOPATHIC INFERTILITY. KHI NÀO DỪNG XÉT NGHIỆM?

Bệnh cảnh: Mọi xét nghiệm bình thường. Vô sinh 3 năm
Phân tích: Không phải thiếu sót. Hiện y học chưa giải thích hết
Xử trí: Giải thích xác suất sinh sản. ART khi phù hợp tuổi người vợ
Sai : Tiếp tục xét nghiệm vô hạn. Cho thuốc “cho có”

———————

TỔNG KẾT TƯ DUY LÂM SÀNG
1.FSH + kích thước tinh hoàn = kim chỉ nam
2.Tinh dịch đồ chỉ là xác suất
3.Testosterone không phải thuốc vô sinh
4.Di truyền là trách nhiệm tư vấn
5.Không phải ca nào cũng cần điều trị
6.Nói sự thật, đúng lúc, đúng mức

Đón đọc: CÁC TÌNH HUỐNG VÔ SINH NAM PHỨC TẠP

CÁC TÌNH HUỐNG LÂM SÀNG VÔ SINH NAM